Ընդհանուր կաթսայի ուտեստ
Խաշլամա Արարատ Պանդոկում
Ոսկորով գառ կամ հորթ, սոխ, լոլիկ, պղպեղ ու կարտոֆիլ՝ դանդաղ եփված մեկ կաթսայում, մինչեւ միսը հեշտությամբ անջատվի ոսկորից։ Խաշլաման մեծ սեղանի ու ընտանեկան հավաքի ուտեստ է։
- Սեզոն
- Ամբողջ տարին
- Եփում
- 2–3 ժամ
- Եղանակը
- Մեկ կաթսայում
- Սեղան
- 3–4 հոգու համար
Խաշլամա · Хашлама · Khashlama
Ի՞նչ է խաշլաման
Խաշլաման հայկական ուտեստ է՝ ոսկորով միս, որը դանդաղ եփվում է բանջարեղենի հետ, մինչեւ դառնում է փափուկ, իսկ արգանակը՝ բուրավետ ու հարուստ։
Մեծ կտորներով գառը կամ հորթը դնում են կաթսայի հատակին, վրան շարում սոխ, լոլիկ, պղպեղ ու կարտոֆիլ, համեմում կանաչիով եւ եփում փակ կափարիչի տակ։ Բանջարեղենը բաց է թողնում իր հյութը, եւ միսը եփվում է գրեթե իր իսկ արգանակում։
Խաշլաման մատուցում են մեծ ամանով՝ ամբողջ սեղանի համար, արգանակով, թարմ կանաչիով ու լավաշով։
Անվան մասին
Անունը կապված է նույն «խաշել»՝ «ջրում եփել» բային, ինչ խաշը։ Նման անունով ուտեստներ կան նաեւ հարեւան խոհանոցներում, եւ բառի ծագումը լեզվաբանների մոտ վիճելի է։ Ռուսերեն այն գրվում է «хашлама», լատինատառ՝ khashlama կամ xashlama։
Պատմություն
Մեծ կաթսայի ուտեստ
Ծիսական մատաղի միսը միայն եփում էին, իսկ խաշլամա բառը հանդիպում է արդեն XIX դարի հայ գրականության մեջ։
1841
«Վերք Հայաստանի»
Խաչատուր Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպում (գրվել է 1841-ին) Բարեկենդանի սեղանին խաշլաման ուտում են լավաշի մեջ փաթաթած։
Մատաղ
Ուխտավորների կաթսան
Րաֆֆու «Կայծեր» վեպում ուխտավորների տոնին «կաթսայի մեջ եփ էր գալիս մատաղի խաշլաման»։
Տնային խոհանոց
Ոսկորով կտորների համար
Ավանդաբար ավելի փափուկ կտորները գնում էին խորովածի, իսկ ոսկորով կտորները՝ խաշլամայի կաթսա, որտեղ դանդաղ կրակը դրանք դարձնում էր փափուկ ու հյութալի։
Տարածաշրջաններ
Տարբեր ձեռագրեր
Կարտոֆիլն ու լոլիկը Հայաստան են հասել ավելի ուշ, ուստի դրանցով խաշլաման ավելի նոր ձեւ է։ Տարբեր շրջաններում այն պատրաստում են յուրովի՝ գառով կամ տավարով, տարբեր բանջարեղենով ու կանաչիով, իսկ մեր մենյուում կա նաեւ արցախյան տարբերակը։
Այսօր
Կիսելու ուտեստ
Այսօր խաշլաման մնում է այն ուտեստը, որը պատվիրում են ամբողջ սեղանի համար ու կիսում ընկերների ու ընտանիքի հետ։
Պատրաստում
Ինչպես են պատրաստում խաշլաման
Խաշլաման պարզ է. լավ միս, թարմ բանջարեղեն ու ժամանակ՝ փակ կափարիչի տակ։
Բաղադրիչներ
- Ոսկորով գառ կամ հորթ
- Սոխ
- Լոլիկ
- Քաղցր պղպեղ
- Կարտոֆիլ
- Թարմ կանաչի՝ ռեհան, համեմ
Միսը՝ հատակին
Ոսկորով մսի մեծ կտորները դնում են ծանր կաթսայի հատակին։
Բանջարեղենը՝ վրան
Վրան շարում են սոխ, լոլիկ ու պղպեղ, իսկ հետո՝ կարտոֆիլ։
Համեմում
Աղ, պղպեղ ու կանաչի են ավելացնում. ջուր լցնում են քիչ, իսկ որոշ ձեռագրերում՝ ընդհանրապես չեն լցնում, քանի որ բանջարեղենը տալիս է իր հյութը։
Դանդաղ եփում
Կաթսան փակում են ու եփում թույլ կրակի վրա 2–3 ժամ, մինչեւ միսը հեշտությամբ անջատվի ոսկորից։
Մատուցում
Խաշլաման մատուցում են արգանակով, թարմ կանաչիով ու լավաշով։
- Բանջարեղենը բաց է թողնում իր հյութը, եւ միսը եփվում է իր իսկ բուրավետ արգանակում։
Ավանդույթը
Ինչպես են վայելում խաշլաման
Խաշլաման մեկի համար չէ. այն ստեղծված է մեծ սեղանի համար։
Կիսելու համար
Խաշլաման մատուցում են մեծ ամանով, որից ամեն մեկը վերցնում է իր բաժինը։
Առանց շտապելու
Այն ժամերով է եփվում, ուստի սեղանն էլ չի շտապում։
Արգանակ ու լավաշ
Լավաշով վայելում են կաթսայի արգանակը՝ ուտեստի ամենահամեղ մասը։
Ընտանեկան տոներ
Խաշլաման սիրված է ընտանեկան հավաքներին ու տոնական սեղանին։
Թարմ կանաչի
Վերջում ավելացրած կանաչին թարմացնում է հարուստ արգանակը։
Գինով
Խաշլամային լավ է ընկերակցում հայկական կարմիր գինին։
Սեղանին
Ինչով են մատուցում խաշլաման
Խաշլաման ինքնին առատ ուտեստ է, իսկ սեղանի ուղեկիցները լրացնում են այն։
Լավաշ
Թարմ լավաշ՝ արգանակի համար։
Կանաչի
Թարմ կանաչի ու կանաչ սոխ։
Թթու
Թթու դրած բանջարեղեն։
Պանիր
Աղի սպիտակ հայկական պանիր։
Կարմիր գինի
Հայկական կարմիր գինի։
Հանքային ջուր
Սառը հանքային ջուր։
Մեր խոհանոցից
Խաշլամա Արարատ Պանդոկում
Արարատ Պանդոկում խաշլաման երեք տեսակի է՝ գառան կարտոֆիլով, գառան արցախյան եւ հորթի կարտոֆիլով։
Այն մեր 3–4 անձի համար նախատեսված ուտեստների շարքում է, որպեսզի ամբողջ սեղանը կիսի։ Հանգստյան օրերի համար նախապես ամրագրեք սեղանը։
Խաշլամա մեր մենյուում
Գառան խաշլամա կարտոֆիլով
18000/9000 AMD Գառան խաշլամա Արցախյան
17000/8500 AMD Հորթի խաշլամա կարտոֆիլով
19500/9700 AMD
Հարցեր
Հաճախ տրվող հարցեր խաշլամայի մասին
Ի՞նչ է խաշլաման
Խաշլաման հայկական ուտեստ է՝ ոսկորով միս, որը դանդաղ եփվում է սոխի, լոլիկի, պղպեղի ու կարտոֆիլի հետ իր իսկ արգանակում։
Ինչո՞վ է խաշլաման տարբերվում խաշից
Անունները նույն «խաշել» արմատից են, բայց խաշը տավարի ոտքերի արգանակ է, իսկ խաշլաման՝ մսով ու բանջարեղենով ուտեստ։
Որքա՞ն հին է խաշլաման
Խաշլամա բառը կա արդեն Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպում (1841), իսկ եփած միսը ծիսական մատաղի ավանդական ձեւն է։ Կարտոֆիլն ու լոլիկը ավելացել են ավելի ուշ։
Ո՞ր միսն են օգտագործում
Ավելի հաճախ՝ ոսկորով գառ կամ հորթ։
Որքա՞ն է եփվում խաշլաման
Սովորաբար 2–3 ժամ թույլ կրակի վրա, մինչեւ միսը հեշտությամբ անջատվի ոսկորից։
Ի՞նչ բանջարեղեն է դրվում
Սոխ, լոլիկ, քաղցր պղպեղ ու կարտոֆիլ, իսկ համեմելու համար՝ թարմ կանաչի։
Ջուր լցնո՞ւմ են
Ձեռագրերը տարբեր են. շատերը լցնում են քիչ ջուր կամ ընդհանրապես չեն լցնում, քանի որ բանջարեղենը տալիս է իր հյութը, իսկ ոմանք ջրի մի մասը փոխարինում են գինով կամ գարեջրով։
Ինչո՞վ են մատուցում խաշլաման
Արգանակով, թարմ կանաչիով ու լավաշով, իսկ սեղանին լինում են թթու ու պանիր։
Կա՞ն նման ուտեստներ այլ խոհանոցներում
Այո, մսի ու բանջարեղենի նման ուտեստներ կան տարածաշրջանի տարբեր խոհանոցներում, եւ ամեն մեկն ունի իր բաղադրատոմսը։
Խաշլաման քանի՞ հոգու համար է
Մեր մենյուում խաշլաման նախատեսված է 3–4 անձի համար՝ ամբողջ սեղանով կիսելու։
Կարո՞ղ եմ խաշլամա պատվիրել Արարատ Պանդոկում
Այո, մեր մենյուում կա գառան, գառան արցախյան ու հորթի խաշլամա։ Ամրագրեք սեղան այս էջում կամ զանգահարեք մեզ։