Գարնան կանաչին՝ ձմռան համար հյուսած

Ավելուկ ու վայրի կանաչիներ Արարատ Պանդոկում

Գարնանը քաղած, հյուսած ու ստվերում չորացրած ավելուկը հայկական պասի սեղանի կանաչին է։ Մենք այն մատուցում ենք ոսպով ապուրում ու աղցանում, իսկ կողքին՝ սեզոնային կանաչիներ կարտոֆիլով։

Ավելուկով աղցան կարմիր սոխով, ընկույզով ու նռան հատիկներով
Քաղում
Գարնանը
Պահում
Հյուսած ու չորացրած
Եփում
Ոսպով ու սոխով
Սեղան
Պաս ու ձմեռ
Սոխով տապակած ավելուկ մածունով

Ավելուկ · Авелук · Aveluk

Ի՞նչ է ավելուկը

Ավելուկը վայրի կանաչի է, հիմնականում՝ գանգուր ավելուկ (Rumex crispus), որի մատղաշ տերևները գարնանը քաղում են, հյուսում երկար հյուսքերով ու չորացնում ձմռան համար։

Չորացրած տերևները թրջում ու եփում են, ապա լցնում ոսպով ու կարտոֆիլով տնական ապուրի մեջ կամ տապակում սոխով ու ընկույզով և մատուցում սխտորով ու մածունով։ Չորացրած կանաչիները, լոբին ու ոսպը Մեծ պահքի սեղանի հիմքն էին, իսկ չոր ավելուկը, հաճախ հյուսքերով, մինչև հիմա էլ վաճառվում է հայկական շուկաներում։

Ավելուկը միակ վայրի կանաչին չէ. գարնանը քաղում են նաև եղինջ, սիբեխ, մանդակ ու շուշան, ծնեբեկ, սինձ ու փիփերթ։ Դեռ 1895-ին Ջիվանին գրել է՝ «Մարդ կա, որ ավելուկ բանջար էլ չունի»։ Իսկ Տավուշի մարզի համայնքներում վայրի բույսերի և պտուղների հավաքչության ավանդույթը ներառված է ՀՀ ոչ նյութական մշակութային ժառանգության արժեքների ցանկում։

Պատրաստում

Ինչպես են եփում ավելուկով ապուրը

Դասական տնական ապուր է՝ չոր ավելուկ, ոսպ, կարտոֆիլ ու ձեթում տապակած սոխ։ Մերը նույն հիմքով է՝ սխտորով։

  • Չորացրած ավելուկ
  • Ոսպ
  • Կարտոֆիլ
  • Սոխ
  • Բոված ալյուր
  • Սխտոր
Ավելուկով ապուր ոսպով, տապակած սոխով ու մածունով
  1. Հյուսել ու չորացնել

    Գարնանը քաղած մատղաշ տերևները հյուսում են եռաճյուղ հյուսքերով, չորացնում ստվերում՝ հաճախ շուռ տալով, ու կախում չոր մառանում։

  2. Լվանալ ու կիսաեփ անել

    Չոր ավելուկը լվանում են գոլ ջրով, կտրատում, գցում եռացող ջրի մեջ ու կիսաեփ անում։

  3. Ավելացնել ոսպ ու կարտոֆիլ

    Ավելացնում են խաշած ոսպն իր ջրով, խորանարդիկներով կտրատած կարտոֆիլ, բոված ալյուր ու ձեթում տապակած սոխ և եփում, մինչև կարտոֆիլը փափկի։

  4. Մատուցել

    Ավելուկով ապուրը մատուցում են տաք, հաճախ՝ ճզմած սխտորով։

Մեր խոհանոցից

Ավելուկ ու կանաչիներ Արարատ Պանդոկում

Արարատ Պանդոկում ավելուկը կարող եք փորձել երկու ձևով՝ ոսպով, կարտոֆիլով ու սխտորով ապուրում և սոխով աղցանում, իսկ ընկերներով պատվիրել սեզոնային կանաչիներ կարտոֆիլով՝ 3–4 հոգու համար։

Ավելուկ ու կանաչիներ մեր մենյուում

Սեզոնային կանաչիներ կարտոֆիլով

Հարցեր

Հաճախ տրվող հարցեր ավելուկի մասին

Ի՞նչ է ավելուկը

Ավելուկը վայրի կանաչի է, հիմնականում՝ գանգուր ավելուկ (Rumex crispus)։ Մատղաշ տերևները գարնանը քաղում, հյուսում ու չորացնում են, ապա թրջում ու եփում ապուրների, աղցանների ու տապակած ուտեստների համար։

Ավելուկը թրթնջո՞ւկ է

Ոչ այնքան։ Երկուսն էլ Rumex ցեղից են, և հանրագիտարաններում թրթնջուկը (R. acetosa) կոչվում է նաև սովորական կամ թթու ավելուկ։ Բայց խոհանոցում ավելուկ ասելով նկատի ունեն հիմնականում գանգուր ավելուկը, որը սովորաբար եփում են ուտելուց առաջ, իսկ թրթնջուկն ուտում են թարմ։

Ինչպե՞ս են պատրաստում չոր ավելուկը

Չոր ավելուկը լվանում կամ թրջում են գոլ ջրում ու կտրատում։ Տապակելու համար այն եփում են մինչև փափկելը, քամում ու տապակում սոխով (հաճախ՝ ընկույզով), իսկ ապուրի համար կիսաեփ են անում ու ավելացնում ոսպ ու կարտոֆիլ։ Մատուցում են սխտորով կամ մածունով։

Ուրիշ ի՞նչ վայրի կանաչիներ են ուտում Հայաստանում

Եղինջ, սիբեխ, մանդակ ու շուշան, ծնեբեկ, սինձ, փիփերթ, ղանձիլ և այլն։ Դրանք քաղում են գարնանը, տապակում սոխով ու ձվով, ավելացնում ապուրներին կամ թթու դնում։

Ավելուկը պասի՞ ուտեստ է

Ավանդաբար՝ այո։ Մեծ պահքի օրերին տներում եփում էին չորացրած ու թթու դրած կանաչիներ, լոբի, ոսպ ու կարտոֆիլ, և ավելուկով ուտեստներն այդ սեղանից են։ Եթե պաս եք պահում, հարցրեք մեզ, թե որ ուտեստներն են պատրաստված առանց կենդանական ծագման մթերքների։

Կարո՞ղ եմ ավելուկ պատվիրել Արարատ Պանդոկում

Այո, մեր մենյուում են ավելուկով ապուրը, ավելուկով աղցանը և սեզոնային կանաչիները կարտոֆիլով՝ 3–4 հոգու համար։ Ամրագրեք սեղան այս էջում կամ զանգահարեք մեզ։

Սեղանի ամրագրում